به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، دکتر حسن اعتصامی، عضو هیأتعلمی دانشکدگان کشاورزی، در پژوهشی تازه به بررسی نقش ریزوسفر در کشاورزی پایدار و اهمیت آن در سلامت گیاه و پایداری اکوسیستم پرداخت. این پژوهش با رویکردی آیندهپژوهانه، ریزوسفر را بهعنوان یک واسط حیاتی میان ریشه گیاه، خاک و جوامع میکروبی معرفی میکند.
ریزوسفر؛ حلقه اتصال سلامت گیاه و امنیت غذایی
در این تحقیق تأکید شده است که ریزوسفر نقشی اساسی در بهبود عملکرد گیاهان، افزایش بهرهوری کشاورزی و تقویت امنیت غذایی دارد. دکتر اعتصامی با اشاره به ضرورت عبور از مطالعات صرفاً توصیفی، خواستار توسعه مدلهای مهندسیشده و پیشبینانه برای مقابله با تنشهای اقلیمی و مدیریت بهتر اکوسیستمهای کشاورزی شد.
چهار چالش کلیدی پژوهشهای ریزوسفر
این استاد دانشگاه تهران، چهار چالش بزرگ دهه آینده در حوزه پژوهشهای ریزوسفر را چنین معرفی کرد:
- اثبات علیّت: عبور از مشاهده همبستگیهای ساده میکروبی و رسیدن به درک دقیق روابط علت و معلولی در عملکردهای میکروبی
- عبور از آزمایشگاه به مزرعه: کاهش شکاف میان نتایج آزمایشگاهی و کاربردهای واقعی در محیطهای طبیعی و مزارع
- تابآوری در برابر تنشها: توسعه راهکارهایی برای افزایش مقاومت گیاه و خاک در برابر نوسانات شدید محیطی
- مهندسی پیشبینانه: حرکت از توصیف ساختار جوامع میکروبی به سمت پیشبینی و طراحی دقیق عملکرد آنها
لزوم همگرایی علوم برای آینده کشاورزی
دکتر اعتصامی با اشاره به پیشرفتهای مهم در فناوریهای چند-اُمیکس و تصویربرداری زیستی اظهار داشت که با وجود این پیشرفتها، هنوز فاصله زیادی میان اکتشافات مکانیکی و تولید کاربردهای مقیاسپذیر در محیطهای واقعی وجود دارد.
وی تأکید کرد حل این مسائل تنها از طریق علوم همگرا امکانپذیر است؛ یعنی ادغام عمیق حوزههایی مانند میکروبشناسی، فیزیولوژی گیاهی، علوم خاک، زیستشناسی محاسباتی و مهندسی.
چشمانداز آینده؛ کشاورزی آماده برای بحران
به گفته این عضو هیأتعلمی دانشگاه تهران، هدف نهایی از توسعه دانش ریزوسفر، تبدیل آن به یک حوزه کاربردی، مهندسیشده و پیشبینانه است. چنین رویکردی میتواند دانشگاه و صنعت را در ارائه راهکارهای مؤثر برای کشاورزی پایدار و افزایش تابآوری اکوسیستمها در برابر بحرانهای محیطی توانمند سازد.