به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، پژوهشگران دانشکدگان علوم دانشگاه تهران با بررسی هشت گونه بومی رز، موفق به شناسایی یک ترکیب شیمیایی ناشناخته در گلبرگ این گیاهان شدند؛ کشفی که میتواند مسیر تازهای را برای کاربردهای دارویی و تغذیهای رزهای وحشی ایران هموار کند.
در این پژوهش، که برای نخستینبار در جهان انجام شده است، محققان با استفاده از روشهای پیشرفته کروماتوگرافی گازی–طیفسنجی جرمی (GC-MS) توانستند ۸۱ ترکیب شیمیایی مختلف را در گلبرگهای رزهای بومی شناسایی کنند؛ یکی از این ترکیبات تاکنون در هیچ مطالعهای گزارش نشده بود.
جزئیات پژوهش
دکتر کاظم مهدیقلی، عضو هیأت علمی دانشکده زیستشناسی دانشگاه تهران، در توضیح این دستاورد گفت:
«این پژوهش بر بررسی ترکیبات فیتوشیمیایی، بهویژه آلکانها، در گلبرگهای هشت گونه رز بومی ایران تمرکز دارد. نمونهها از مناطق مختلف کشور، بهویژه رشتهکوه البرز و در ارتفاعات ۱۵۴۶ تا ۲۵۹۷ متری، جمعآوری شدند و سپس با روش استاندارد GC-MS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.»
وی افزود:
«پس از استخراج مواد شیمیایی موجود در گلبرگها با استفاده از روش بلیگ و دایر، ترکیب منحصربهفردی به نام ۷,۹-دی-ترت-بوتیل-۱-اکساسپیر و[۴.۵] دکا-۶,۹-دین-۲,۸-دیون شناسایی شد که پیشتر در هیچ گونه رز دیگری گزارش نشده بود.»
اهمیت و کاربردهای یافته
به گفته این عضو هیأت علمی، علاوه بر ترکیب منحصربهفرد یادشده، ۳۲ نوع آلکان و دهها ماده دیگر شامل استرولهای گیاهی، فنولها و ویتامین E نیز در ترکیب شیمیایی گلبرگهای رزهای بومی ایران شناسایی شد.
دکتر مهدیقلی تأکید کرد:
«این نتایج میتواند به درک بهتر روابط بین گونههای مختلف رز بر اساس “اثر انگشت شیمیایی” آنها کمک کند و پایهای برای طبقهبندی دقیقتر و بررسی خواص دارویی نظیر اثرات ضدباکتریایی و ضدالتهابی فراهم آورد.»
جمعبندی
کشف این ترکیب شیمیایی جدید توسط محققان دانشگاه تهران، گامی مهم در جهت شناخت ارزشهای علمی، دارویی و تغذیهای گلهای بومی ایران محسوب میشود و میتواند زمینهساز توسعه تحقیقات زیستفناورانه و داروسازی مبتنی بر گیاهان بومی کشور باشد.