به گزارش نیوزروم، مجموعه نشستهای گفتمان تنظیمگری رسانه با موضوع اقتصاد پلتفرمی، مدلهای درآمدی و هزینهای با حضور سمیه لبافی استادیار پژوهشکده جامعه و اطلاعات، محمدحسن خلعتبری معاون تنظیم بازار و توسعه کسب و کار ساتر و امیرحسین حیدری مدیر رسانه «تماشاخانه» بعد از ظهر ۳۱ مرداد در سالن آموزش ساترا برگزار شد.
لبافی بیان کرد: صنعت رسانه بعد از رکود اقتصادی به سرعت تغییر کرد که منشا این امر تزریق سرمایه به حوزه آی تی و سپس حوزه رسانه بود. تلاش شرکتها برای فروش اینترنتی در اواخر دهه ۹۰ میلادی شکست خورد که این اتفاق مقارن با رکود اقتصادی آمریکا و جهان شد. شرکتهای اینترنتی نتوانستند در این بازه فعالیت کنند، چرا؟ چون به عمق بازار دسترسی نداشتند. این دسترسی با تزریق سرمایه به حوزه آی تی و توسعه زیرساختی میسر شد. موفقیت در فروش اینترنتی در کشورهای مختلف به روشهای مختلف پیادهسازی شد. فروش اینترنتی رقیب بازار سنتی نیست و بسیار جلوتر از آن حرکت میکند.
در ادامه این نشست حیدری عنوان کرد: اگر نیت ۱۰۰ ساله دارید، آدم تربیت کنید. اکثر پلتفرمها با این رویکرد شروع به کار میکنند. مدلهای هزینهای و درآمدی مختلفی در دنیا وجود دارد. این مدلها با توجه به شرایط خاص ایران باید بومیسازی شوند. تماشاخانه اولین پلتفرم AOD در ایران است و به همین دلیل با چالشهای متفاوتی روبه رو شده است.
خلعتبری ادامه داد: ۳۲ مدل درآمدی مشخص شده که چهار مدل مرجع یا مادر آن در اقتصاد پلتفرمی به کار گرفته میشود مسئله اصلی در ساترا نوع نگا به وضع موجود صنعت رسانه و فعالان آن است. چنین گفتمانهایی برای نزدیک شدن حوزهها به یکدیگر برگزار میشوند. ۳۰ درصد از کل اقتصاد جهانی در حوزه اقتصاد پلتفرمی قرار میگیرد. از ۱۰ شرکت پردرآمد جهان ۷ شرکت دارای زنجیره تامین پلتفرمی است یا تجارت خود را براساس صنعت رسانه تغییر داده است. اولویت اصلی حاکمیت در رسانه فرهنگ نیست بلکه وضع موجود است.
لبافی اظهار کرد: اقتصاد پلتفرمی انواع مختلفی دارد. مدل درآمدی براساس یک سری ویژگیها مشخص میشود. این ویژگیها بر مدل درآمدی و حتی مدل پلتفرم تاثیر میگذارند. سیاستگذار در حوزه منافع عمومی فعالیت میکند. تاثیر پلتفرم بر منافع عمومی مشخص میکند که سیاستگذار کجا باید برای تنظیمگری وارد شود.
حیدری در ادامه این نشست گفت: هر ریالی که وارد یا خارج یک شرکت میشود باید گزارش شود. بیزنس مدل تماشاخانه بومیسازی شده تا بهترین نتیجه را داشته باشد. به جای فروش محتوا به مخاطب، آن را به شکل رایگان در اختیار مخاطب قرار دادیم و راه دیگری برای درامدزایی پیدا کردیم. بومیسازی مدلهای درامدی رایج دنیا براساس وضوع موجود کشور بسیار مهم است. تعامل با حاکمیت نیز پیچیده شده است. وضع موجود، متفاوت شدن کاربر و سینماگران در ایران متفاوت از دنیاست. مدل تجاری تماشاخانه به شکل یک مثلت متساوری الاضلاع است که اضلاع آن شامل مخاطب، تامینکننده محتوا و بازاریابی میشود.
خلعتبری عنوان کرد: در کشور تنظیمگری کلی و جزئی داریم. تنظیمگر جزئی نمیتواند منافع عمومی را مشخص کند. ادعا میکنیم که فرهنگ اولویت ماست اما چقدر به اقتصاد فرهنگی توجه کردهایم؟ چالش حاکمیت در حال حاضر مشخص نبودن اسکوپ فعالان صنعت رسانه است. فرهنگ جزئی از وضع موجود است. قوانین حوزه رسانه اساسا شوخی هستند و یکدیگر را نقض میکنند. این قوانین براساس وضع موجود نوشته نشدهاند. سازمان امور مالی بسیار سنتی عمل میکند و به همین دلیل در حوزه رسانه موفق نیست. پولشویی در صنعت رسانه مسئله جدی است. مرزها بین صنایع در حال محو شدن است. ظهور سوپراپها باعث شده که چیدن بیزنس پلن رسانهای غیرممکن شود. در فضا بینالمللی نیز وضع همین است. تنظیمگران بینالمللی در حال شکلگیری هستند، بدین ترتیب حاکمان حتی در مرزهای خودشان نیز قادر به انجام کاری نیستند.
لبافی خاطرنشان کرد: باید تفاوت بین بیزنس مدل و مدل درآمدی را درک کنیم. مدل درآمدی بخشی از بیزنس پلن است. نوآوری خاصی در مدلهای درآمدی موجود در زیستبوم ایران وجود ندارد. چهار مدل درآمدی برای پلتفرمها وجود دارد که شامل فروش مستقیم، تبلیغات، دسترسی و اپوزیشن میشود. یکی از مواردی که سیاستگذار باید وارد آن شود کاهش نرخ سوئیچ است. حاکمیت چه بخواهد و چه نخواهد پلتفرمها جایگاه بالایی دارند چراکه دادهها در اختیار آنهاست. نه تنها صنعت بلکه کاربران نیز جدی شدهاند و تعداد کنشگرایان در کنار حاکمیت افزایش یافته است.
حیدری افزود: برای مخاطب مدل بیزنس، هزینهای و درآمدی مهم نیست برای مخاطب تنها کیفیت مهم است. محتوا اهمیت والایی دارد مخاطب ترجیح میدهد پول بیشتری بدهد تا محتوای باکیفیت دریافت کند. محتوا حرف اول را میزند. اگر محتوا درست، مناسب و باکیفیت باشد تمام مدلهای درآمدی درست و موفق از آب درمیآیند.
خلعتبری گفت: چالش جدی بحث محتواست. سیاست محتوایی باید مقدم باشد یا سیاست کلی؟ تنظیمگی موفق است که در کل زنجیره صنعت رسانه جای دخالت تعریف کند. تعیین هویت در محیط بینالمللی نیز بسیار مهم است. دعوای چین و آمریکا بر سر تجارت است و بیشتر از سیاستگذاران، صاحبان کسب و کار در این مقابله نقش دارند.
لبافی بیان کرد: تبلیغات قدیمیترین مدل درآمدی در حوزه رسانه بوده است. در رسانه تنوع محتوایی را باید رعایت کرد و این امر نیاز به درآمد دارد. پلتفرمهای حوزه رسانه نیز از تبلیغات برای ایجاد تنوع محتوایی استفاده میکنند. در تبلیغات، فضا را میفروشند. پلتفرمها فضای تبلیغات را به درستی و با استفاده داده میفروشند و به همین دلیل موفقتر از رسانههای سنتی عمل میکنند. پلتفرمها کارایی تبلیغ و میزان فروش محصول را به تبلیغکننده با استفاده از داده نشان میدهند. تبلیغ هم محتواست. در محتوا بازار محصول مهم نیست، کیفیت آن مهم است و مخاطب و یوزر امروزی محتوای باکیفیت طلب میکند.
حیدری در انتها خاطر نشان کرد: رقابت استانداردها را بالا میبرد. هر چه تعداد بازیگران اکوسیستم رسانه بالاتر برود، انگیزه و کیفیت نیز افزایش مییابد.