تیم مالی می‌خواهد یک واریز را با سفارش ثبت‌شده در سامانه تطبیق دهد. داده بانک مبلغ، مانده، زمان و شرح تراکنش را نشان می‌دهد، اما ممکن است شماره کارت در فیلدی نامتعارف قرار گرفته باشد یا شبای مرتبط در پاسخ اولیه وجود نداشته باشد. در این صورت، بررسی دستی این رکوردها، به‌ویژه میان حساب‌های چند بانک، زمان‌بر و خطاپذیر خواهد بود.

صورت‌حساب تکمیلی جیبیت گزارشی ساختاریافته از تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های خود کسب‌وکار است. این گزارش داده خام بانکی را در یک مدل واحد نمایش می‌دهد و همان رکوردها را با اطلاعات مرتبط تکمیل می‌کند تا مغایرت‌گیری و پیگیری تراکنش ساده‌تر شود.

در این مطلب درباره صورت‌حساب تکمیلی توضیح داده‌ایم، از تفاوت آن با داده خام بانکی گفته‌ایم و به کاربردهایش پرداخته‌ایم.

داده خام بانکی چیست؟

داده خام بانکی همان اطلاعاتی است که بانک یا ارائه‌کننده داده درباره رخدادهای حساب به مشتری بر می‌گرداند؛ ازجمله این اطلاعات می‌توان به مبلغ بدهکار یا بستانکار، مانده، تاریخ و زمان، شناسه و شرح تراکنش اشاره کرد. این داده لزوماً اشتباه نیست، اما ساختار و نام فیلدهای آن ممکن است میان بانک‌ها متفاوت باشد.

برای مثال، یک شماره کارت ۱۶ رقمی ممکن است در فیلدی با عنوان «نام پرداخت‌کننده» قرار گرفته باشد، تاریخ و ساعت در چند فیلد جدا ثبت شوند یا بخشی از اطلاعات موردنیاز تیم مالی در پاسخ اولیه وجود نداشته باشد؛ درنتیجه، کنارهم‌گذاشتن گزارش حساب‌های بانکی و استفاده عملیاتی از آن‌ها به یک مدل مشترک نیاز دارد.

در استانداردهای بانکداری باز نیز دسترسی API به اطلاعات حساب و تراکنش براساس مجوز و حساب‌های انتخاب‌شده تعریف می‌شود؛ «استاندارد Account and Transaction API در Open Banking بریتانیا» نمونه‌ای از این رویکرد است.

چرا داده خام برای عملیات مالی کافی نیست؟

داده خام می‌گوید بانک چه رخدادی را ثبت کرده است؛ اما برای تطبیق آن با سفارش، فاکتور یا رکورد داخلی کسب‌وکار ممکن است کافی نباشد. تیم مالی معمولاً باید بداند شناسه موجود در داده چیست، تراکنش از چه نوعی است، اطلاعات مرتبط با مبدا یا مقصد کدام است و آیا رکورد با اطلاعات سامانه داخلی هم‌خوانی دارد.

اگر پاسخ این پرسش‌ها در چند فایل یا سرویس پراکنده باشد، بررسی هر تراکنش به رفت‌وبرگشت میان منابع مختلف نیاز پیدا می‌کند. صورت‌حساب تکمیلی کمک می‌کند داده بانکی به رکوردی قابل فهم، تطبیق و پیگیری تبدیل شود.

صورت‌حساب تکمیلی چگونه آماده می‌شود؟

فرایند آماده‌سازی صورت‌حساب تکمیلی جیبیت از دریافت داده خام تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های کسب‌وکار آغاز می‌شود. جیبیت این اطلاعات را حفظ و در مدلی واحد استاندارد می‌کند؛ سپس داده‌های قابل استخراج را تشخیص می‌دهد و فقط در صورت نیاز، استعلام مرتبط را برای تکمیل همان رکورد انجام می‌دهد. درنهایت، داده خام، اطلاعات تکمیلی و سابقه پردازش در گزارشی ساختاریافته و قابل‌پیگیری کنار هم قرار می‌گیرند.

مرحله‌های آماده‌سازی صورت‌حساب تکمیلی جیبیت از این قرار است:

۱. دریافت و حفظ داده خام

نقطه شروع پاسخ بانکی است، مثلاً یک JSON شامل مبلغ، تاریخ، مانده، شناسه تراکنش و شرح آن. نگه‌داشتن داده خام اهمیت زیادی دارد، چون مبنای مراجعه دوباره و بررسی تفاوت احتمالی میان داده بانک و گزارش نهایی است.

برای مثال، در نمونه‌ای از یک رکورد خام، ممکن است شناسه تراکنش، مبلغ واریزی، مانده‌حساب، کد شعبه و شرح کارت‌به‌کارت وجود داشته باشد، اما بخشی از اطلاعات در ساختارهای نامتعارف قرار گرفته است و بعضی فیلدها نیز مقدار خالی دارند.

۲. یکدست‌سازی داده‌های ناهمگون

داده‌ها در این مرحله از قالب منبع‌محور به مدل واحد تبدیل می‌شوند؛ برای مثال:

مبلغ‌ها در فیلدهای استاندارد ثبت می‌شوند.
تاریخ و ساعت به یک timestamp واحد تبدیل می‌شوند.
شماره‌ها از قالب فارسی یا متنی به قالب قابل پردازش تبدیل می‌شوند.
اطلاعاتی که در wrapperهای فنی قرار گرفته‌اند، استخراج می‌شوند.
شرح تراکنش پاک‌سازی و یکدست می‌شود.

برای مثال، ممکن است تاریخ و ساعت شمسی دریافت‌شده از بانک به زمان استاندارد UTC تبدیل شده باشد. این تبدیل باعث می‌شود داده‌های چند منبع با یک مبنای زمانی مشترک قابل مقایسه باشند.

۳. تشخیص داده‌های قابل‌استخراج

گاهی اطلاعات لازم در پاسخ بانک حضور دارد، اما در فیلد مناسب قرار نگرفته است؛ برای مثال، ممکن است فیلدی که در مدل بانک «نام پرداخت‌کننده» نام دارد، در عمل یک شماره کارت ۱۶ رقمی را حمل کند.

در این وضعیت، سیستم باید ابتدا ماهیت داده را تشخیص دهد؛ سپس آن را با عنوان درست، مانند شناسه مبدا، ثبت کند. این کار از تکرار خطا در گزارش‌های بعدی جلوگیری و مسیر استعلام‌های بعدی را مشخص می‌کند.

۴. استعلام داده‌ها

همه رکوردها به اطلاعات تکمیلی یکسان نیاز ندارند. ممکن است برای یک تراکنش شماره کارت کافی باشد، اما برای رکورد دیگر، شناخت شبای مرتبط، اطلاعات حساب یا تطبیق داده با طرف معامله اهمیت پیدا کند.

در چنین مواردی، استعلام‌های بانکی مرتبط می‌توانند به‌صورت مرحله‌ای انجام شوند؛ از جمله:

استعلام اطلاعات کارت
تبدیل کارت به شبا
استعلام شبا
بررسی همخوانی اطلاعات بانکی با اطلاعات موجود در فرایند کسب‌وکار

هدف از این کار جمع‌کردن بی‌هدف اطلاعات نیست؛ هر استعلام باید براساس نوع تراکنش، نیاز عملیاتی و سطح دسترسی تعریف‌شده انجام شود.

۵. غنی‌سازی و طبقه‌بندی رکورد

پس از دریافت نتیجه استعلام، اطلاعات تکمیلی به همان رکورد وصل می‌شود؛ برای نمونه، یک شرح بانکی و مبلغ بستانکار می‌تواند به تشخیص نوع «واریز کارت‌به‌کارت» کمک کند. سپس، در صورت نیاز، اطلاعات مبدا، شبای مرتبط، نام طرف تراکنش یا وضعیت‌های مرتبط به آن افزوده می‌شوند.

این مرحله، داده را از یک ردیف خام به یک رکورد عملیاتی تبدیل می‌کند و این رکورد فقط برای بانک معنا ندارد و برای تیم مالی یا عملیات کسب‌وکار نیز قابل‌استفاده است.

۶. حفظ سابقه و امکان پیگیری

قابل‌اتکابودن گزارش فقط به پربودن فیلدها نیست. باید مشخص باشد داده اولیه چه بوده، چه زمانی پردازش شده و چه وضعیت‌هایی برای آن ثبت شده است.

برای نمونه در صورت‌حساب تکمیلی نسخه‌ای از داده خام در فیلد rawData نگهداری و زمان ایجاد و به‌روزرسانی رکورد نیز ثبت می‌شود. این ساختار کمک می‌کند در صورت نیاز، خروجی غنی‌شده با پاسخ اولیه بانک مقایسه شود.

تفاوت داده خام بانکی و صورت‌حساب تکمیلی

داده خام بانکی اطلاعاتی است که هر بانک با ساختار و سطح جزئیات خود درباره تراکنش‌ها ارائه می‌کند. صورت‌حساب تکمیلی جیبیت این داده‌ها را از حساب‌های مختلف در مدلی واحد قرار می‌دهد و در صورت نیاز، اطلاعات مرتبط با هر رکورد را تکمیل می‌کند.

این جدول تفاوت صورت‌حساب تکمیلی و داده خام بانکی را از نظر ساختار، محتوا و کاربرد نشان می‌دهد:

معیار	داده خام بانکی	صورت‌حساب تکمیلی
هدف	انتقال اطلاعات ثبت‌شده در بانک	آماده‌سازی داده برای بررسی و استفاده عملیاتی
ساختار	وابسته به مدل و قالب منبع	یکدست و قابل استفاده در مدل مشترک
کیفیت فیلدها	ممکن است نامتعارف، تکراری یا ناقص باشد	فیلدها استخراج، استاندارد و معنادار می‌شوند
اطلاعات کارت و شبا	ممکن است ناقص یا غایب باشد	در صورت نیاز، با استعلام‌های مرتبط تکمیل می‌شود
نوع تراکنش	گاهی فقط در شرح قابل تشخیص است	به نوع قابل‌فهم عملیاتی تبدیل می‌شود
سابقه داده	پاسخ اولیه بانک	داده خام به‌همراه خروجی پردازش‌شده و وضعیت‌ها
کاربرد	مشاهده رخداد بانکی	تطبیق، کنترل، گزارش‌گیری و تصمیم‌گیری

داده خام بیشتر نشان می‌دهد بانک چه رخدادی را ثبت کرده است، اما صورت‌حساب تکمیلی جیبیت کمک می‌کند کسب‌وکار معنای عملیاتی آن رخداد را بهتر تشخیص دهد. درنتیجه، صورت‌حساب تکمیلی خروجی یکدست و ساختاریافته و امکان مغایرت‌گیری و پیگیری تراکنش‌های واریز و برداشت را برای تیم مالی و عملیات ساده‌تر می‌کند.

صورت‌حساب تکمیلی برای چه تراکنش‌هایی صادر می‌شود؟

محدوده صورت‌حساب تکمیلی همه تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های کسب‌وکار است. این سرویس به کسب‌وکار امکان مشاهده صورت‌حساب کامل مشتریان یا دسترسی نامحدود به داده بانکی طرف تراکنش را نمی‌دهد و فقط اطلاعات مرتبط با تراکنش‌های همان حساب‌ها و متناسب با سطح دسترسی تعریف‌شده دریافت، پردازش و نمایش داده می‌شود.

اگر تکمیل یک رکورد به استعلام نیاز داشته باشد، نتیجه همان استعلام نیز به همان تراکنش متصل می‌شود؛ به‌این ترتیب، مجموعه‌ای نامرتبط از اطلاعات بانکی گردآوری نمی‌شود و در پنل پذیرندگان در دسترس قرار می‌گیرد.

کاربردهای صورت‌حساب تکمیلی

صورت‌حساب تکمیلی جیبیت زمانی کاربرد دارد که کسب‌وکار برای بررسی تراکنش‌های واریز و برداشت، به داده‌ای فراتر از پاسخ خام بانک نیاز دارد. یکدست‌شدن اطلاعات حساب‌های چندبانکی و قرارگرفتن داده‌های مرتبط در کنار هر رکورد، فرایندهایی مانند تطبیق تراکنش‌ها، مغایرت‌گیری و بررسی موارد خاص را برای تیم مالی و عملیات ساده‌تر می‌کند.

آسان‌کردن مغایرت‌گیری

برای تطبیق واریزها و برداشت‌ها با سفارش، فاکتور یا رکورد داخلی، تیم مالی به داده‌ای یکدست و قابل فهم نیاز دارد. صورت‌حساب تکمیلی اطلاعات لازم را کنار همان تراکنش نگه می‌دارد و پیداکردن موارد نامنطبق را ساده‌تر می‌کند.

مدیریت حساب‌های چندبانکی

وقتی کسب‌وکار در چند بانک حساب دارد، تفاوت قالب پاسخ‌ها مقایسه و گزارش‌گیری را دشوار می‌کند. مدل واحد صورت‌حساب تکمیلی داده حساب‌های مختلف را ازطریق یک API در ساختاری مشترک در اختیار تیم قرار می‌دهد.

کاهش بررسی دستی

تکمیل‌بودن اطلاعات مربوط به هر تراکنش نیاز به خواندن شرح‌ها و جابه‌جایی اطلاعات میان چند سامانه را کاهش می‌دهد. این موضوع در حجم بالای تراکنش‌ها، سرعت و دقت تیم مالی و عملیات را افزایش می‌دهد.

تفاوت صورت‌حساب تکمیلی جیبیت با داده خام بانکی

صورت‌حساب تکمیلی جیبیت چگونه به کسب‌وکارها کمک می‌کند؟

تیم‌های مالی و دیگر کاربران پنل پذیرندگان می‌توانند به‌کمک صورت‌حساب تکمیلی تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های کسب‌وکار در بانک‌های مختلف را در یک ساختار واحد بررسی کنند. صورت‌حساب تکمیلی ای امکانات را در اختیار کسب‌وکار قرار می‌دهد:

دسترسی به داده حساب‌های چندبانکی ازطریق یک API واحد
کمک به مغایرت‌گیری و تطبیق با رکوردهای داخلی
کاهش بررسی دستی و رفت‌وبرگشت میان فایل‌ها و سامانه‌ها
دریافت گزارش ساختاریافته برای تیم مالی و عملیات

نکته مهم اینجاست که این گزارش مغایرت را برطرف نمی‌کند، بلکه داده لازم را منظم‌تر و قابل پیگیری‌تر در اختیار تیم قرار می‌دهد تا بررسی و تصمیم‌گیری سریع‌تر انجام شود.

صورت‌حساب تکمیلی چه چیزهایی نیست؟

برای آشنایی دقیق با کارکرد صورت‌حساب تکمیلی جیبیت باید مرز آن با سند رسمی بانک و دیگر خدمات بانکی روشن باشد. این سرویس با هدف یکدست‌سازی و تکمیل داده تراکنش‌های حساب‌های کسب‌وکار ارائه می‌شود و نباید با این موارد یکسان در نظر گرفته شود:

جایگزین صورت‌حساب رسمی بانک نیست.
سرویس انتقال وجه یا تسویه نیست.
خودِ سرویس استعلام نیست؛ در صورت نیاز از نتیجه استعلام برای تکمیل رکورد استفاده می‌کند.
به‌معنی دریافت همه اطلاعات بانکی مشتری یا طرف تراکنش نیست.

نقش صورت‌حساب تکمیلی جیبیت این است که داده خام تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های خود کسب‌وکار را در مدلی واحد قرار دهد و در صورت نیاز، همان رکورد را با اطلاعات مرتبط تکمیل کند. خروجی این فرایند گزارشی ساختاریافته برای مغایرت‌گیری و پیگیری عملیاتی است.

جمع‌بندی

داده خام بانکی نقطه شروع گزارش تراکنش است، اما تفاوت قالب بانک‌ها و پراکندگی اطلاعات می‌تواند مغایرت‌گیری و بررسی عملیاتی را دشوار کند. صورت‌حساب تکمیلی این داده را حفظ و یکدست می‌کند و فقط در صورت نیاز، همان رکورد را با اطلاعات مرتبط تکمیل می‌کند.

پذیرندگان می‌توانند در پنل جیبیت تراکنش‌های واریز و برداشت حساب‌های خود را در قالب گزارشی ساختاریافته بررسی کند؛ نتیجه کاهش کار دستی و دسترسی سریع‌تر تیم مالی و عملیات به اطلاعات موردنیاز برای تطبیق و پیگیری است.