نتایج یک پژوهش علمی انجامشده در جنگلهای هیرکانی نشان میدهد که درخت راش شرقی در شرایط اختلاط با گونههای دیگر، بهویژه ممرز، عملکرد رشدی بهتری از خود نشان میدهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی دانشگاه تهران، این مطالعه که به سرپرستی دکتر رضا اولادی انجام شده، تأکید دارد که اگرچه جنگلهای آمیخته معمولاً پایدارتر و مولدتر در نظر گرفته میشوند، اما واکنش رشد درختان نسبت به اختلاط میتواند در میان گونههای مختلف کاملاً متفاوت باشد.
طبق یافتههای این تحقیق که با نمونهبرداری هفتگی طی یک فصل رشد انجام شده است، راش شرقی (Fagus orientalis) در تودههای آمیخته با ممرز (Carpinus betulus) رشد بالاتری نسبت به حالت خالص نشان داده است؛ نتیجهای که پژوهشگران آن را ناشی از تسهیل بینگونهای و تکمیلکنندگی منابع میدانند. در مقابل، گونه ممرز در شرایط اختلاط با راش رشد کمتری داشته که احتمالاً به دلیل رقابت شدیدتر تحت تراکمهای بالای توده است.
یکی دیگر از یافتههای کلیدی این مطالعه، تفاوت در الگوی پدیدارشناسی رشد میان این دو گونه است. راش در تودههای خالص فعالیت زایشی خود را زودتر آغاز میکند، در حالی که ممرز دارای دیررسترین مرحله آغاز رویش است. این اختلاف زمانی میتواند مزیتی رقابتی برای راش در تودههای آمیخته، بهویژه در ارتفاعات بیشتر ایجاد کند.
🌡️ رشد غیرمنتظره راش در واکنش به تغییرات اقلیم
در ادامه این پروژه، دکتر اولادی به یک پژوهش درونسالیانه دیگر اشاره میکند که رفتار رشد راش شرقی در برابر تغییرات اقلیمی را بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد رشد راش در مناطق مرطوب جنگلهای هیرکانی با بارندگی رابطه معکوس دارد؛ پدیدهای که پژوهشگران آن را ناشی از کاهش تابش خورشید به دلیل ابریشدن هوا دانستهاند.
این تحقیق همچنین نشان میدهد افزایش دمای هوا بیشترین همبستگی مثبت با نرخ رشد روزانه راش دارد؛ موضوعی که در سناریوهای افزایش دما طی دهههای آینده اهمیت ویژهای پیدا میکند.
🌳 اهمیت اکولوژیک و مدیریتی یافتهها
پژوهش حاضر نشان میدهد که ترکیب توده، تراکم، پدیدارشناسی و شرایط اقلیمی همگی نقش مهمی در رشد درختان جنگلهای هیرکانی دارند. این دیدگاه علمی میتواند به تدوین راهبردهای مؤثر برای مدیریت پایدار و محافظت از جنگلهای ارزشمند هیرکانی در برابر تغییرات اقلیم کمک کند.
به گفته دکتر اولادی، برای دستیابی به مدیریت علمی و بلندمدت، نیاز به مطالعات بیشتر و پایش گستردهتر در این اکوسیستم منحصربهفرد وجود دارد.