بر اساس بررسیهای انجامشده بر پایگاههای معتبر علمی جهان، جمهوری اسلامی ایران در حوزه فناوریهای مرتبط با مواد پیشرفته موفق به کسب رتبههای بسیار درخشانی شده است. دستاوردهای کلیدی ایران شامل کسب رتبه نخست جهان اسلام در فناوریهای «چارچوبهای آلی فلزی» و «هیدروکسیدهای دوتایی لایهای» و همچنین فناوری «مکسین» است.
🌐 رتبههای جهانی ایران در علم مواد (بازهی ۲۰۰۵-۲۰۲۴)
دادههای پایگاه وب آو ساینس (Web of Science) در بازهی زمانی ۲۰ ساله (۲۰۰۵-۲۰۲۴) نشان میدهد که علیرغم صدرنشینی چین در تولیدات علمی این حوزه، ایران عملکردی قابلتوجه داشته است.
جایگاه پنجم جهانی برای ایران در فناوریهای راهبردی زیر به دست آمده است:
- نانولولههای کربنی (با ۱۳,۶۸۶ مدرک)
- اکسید گرافن (با ۱۲,۳۸۷ مدرک)
- چارچوبهای ایمیدازولات زئولیتی (با ۲,۰۹۱ مدرک)
همچنین، ایران در فناوریهای «چارچوبهای آلی فلزی» و «هیدروکسیدهای دوتایی لایهای» رتبه ششم جهانی و نخست جهان اسلام را به خود اختصاص داده است. حتی فناوری «مکسین» با کمترین میزان تولیدات (۳۹۹ مدرک)، جایگاه هفتم جهانی و نخست جهان اسلام را برای ایران به ارمغان آورده است.
🎓 دانشگاه تهران: پیشتاز بلامنازع پژوهشهای مواد پیشرفته
در سطح مؤسسات آموزشی، دانشگاه تهران بهعنوان پیشتاز بلامنازع شناخته میشود و بیشترین سهم را در تولید علم مواد پیشرفته دارد.
- دانشگاه تهران در فناوریهای نانولولههای کربنی (با ۱,۲۱۵ مدرک)، اکسید گرافن (۱,۰۶۰ مدرک) و چارچوبهای ایمیدازولات زئولیتی (۶۷ مدرک) در رتبه اول دانشگاهی کشور قرار دارد.
پس از آن، دانشگاههای صنعتی امیرکبیر، دانشگاه تبریز، دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه تربیت مدرس بیشترین سهم پژوهشی را در زیرشاخههای مختلف داشتهاند.
🌍 جایگاه ایران در رتبهبندیهای معتبر بینالمللی
بررسیهای رتبهبندیهای معتبر بینالمللی نیز بر اهمیت جایگاه علمی ایران تأکید دارند:
| رتبهبندی | دستاورد کلیدی ایران |
|---|---|
| Edu Rank ۲۰۲۵ | دانشگاه تهران با رتبه ۸۰ آسیا و ۲۱۰ جهان، برترین دانشگاه ایران و جهان اسلام در حوزه مواد شناخته شد. |
| U.S.News ۲۰۲۳-۲۰۲۲ | دانشگاه تهران در جایگاه ۵۸ آسیا و ۲۷۵ جهان قرار گرفت. |
| SCImago ۲۰۲۴ | ایران در سطح خاورمیانه با تولید ۸,۶۵۴ مدرک، پس از عربستان در رتبه دوم تولید علم حوزه مواد قرار دارد. |
این دستاوردها نشاندهنده توانمندی بالای محققان ایرانی در حوزههای استراتژیک علم و فناوری جهانی است.