صندوقهای حمایتی کافی نیستند؛ کارشناس بازار سرمایه بر توسعه «بازارگردانی حرفهای» و «فروش استقراضی» تأکید کرد
عظیم ثابت، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار سنا، با اشاره به نقش محوری صندوقهای توسعه و تثبیت بازار در مدیریت نوسانات هیجانی، تصریح کرد که محدودیت منابع و ابزارهای این نهادها، ضرورت تقویت سازوکارهای تکمیلی مانند بازارگردانی حرفهای و توسعه ابزارهای پوشش ریسک را دوچندان میکند.
صندوقهای حمایتی در دورههای بروز ریسکهای سیستماتیک، نقش مهمی در کاهش هیجانات و حفظ نقدشوندگی ایفا میکنند. با این حال، توان عملیاتی این صندوقها با واقعیت بزرگ بازار فاصله دارد.
محدودیت عملیاتی منابع صندوقها؛ کمتر از ۵ درصد ارزش معاملات
به گفتهی آقای ثابت، صندوق توسعه بازار بهصورت روزانه بیش از ۵۰۰ نماد را پایش میکند، اما منابع آن در مقایسه با ارزش معاملات روزانه بازار، بهطور متوسط کمتر از ۵ درصد است. وی افزود: «این توان عملیاتی محدود به این معناست که این نهادها بهتنهایی قادر به تعیین جهت کلی بازار نیستند و مداخله آنها صرفاً در شرایط خاص، ممکن است به ۱۰ درصد نیز برسد.»
علاوه بر محدودیت منابع، خروج نقدینگی ناشی از ابطال واحدها نیز در مقاطعی، توان این صندوقها را برای حمایت مؤثر کاهش میدهد.
گام مثبت انتشار اوراق تبعی و نیاز به نهادسازی در بازارگردانی
یکی از اقدامات مثبت اخیر، اجازه انتشار اوراق تبعی برای صندوق توسعه بازار بود که در سال جاری منجر به انتشار حدود ۲۰ همت اوراق تبعی شد و توان حمایتی این نهاد را ارتقا داد.
اما مهمترین چالش ساختاری، در حوزه بازارگردانی است. ثابت معتقد است: «اصل نهادینه شدن بازارگردانی تصمیم صحیحی بود، اما اجرای آن نیازمند بازنگری جدی است. بهتر است این مسئولیت خطیر، به جای ناشران که مأموریت اصلیشان اداره کسبوکار است، به نهادهای مالی متخصص سپرده شود تا با استراتژیهای حرفهای، نقش تعادلبخش مؤثرتری ایفا کنند.»
خلأهای ساختاری: لزوم فعالسازی ابزارهای حرفهای
این کارشناس بازار سرمایه به دو خلأ ساختاری کلیدی اشاره کرد که مانع از پایداری نقدشوندگی و کارایی کشف قیمت میشوند:
- فروش استقراضی (Short Selling): این ابزار که در بازارهای جهانی به متعادلسازی بازار در هر دو جهت صعودی و نزولی کمک میکند، در ایران بهصورت فراگیر و کارآمد فعال نیست و یکطرفه بودن بازار را تشدید میکند.
- صندوقهای پوشش ریسک (Hedge Fund): بازار ایران با کمبود نهادهای فعال در این حوزه مواجه است. توسعه صندوقهای پوشش ریسک برای مدیریت ریسک و افزایش عمق بازار ضروری است.
نتیجهگیری: تقویت صندوقهای حمایتی باید یک استراتژی مکمل باشد؛ نه تنها منابع آنها باید آسیبشناسی شود، بلکه باید همزمان با آن، بازارگردانی حرفهای نهادینه شده، فعالسازی ابزار فروش استقراضی و تقویت صندوقهای پوشش ریسک دنبال گردد تا بازار سرمایه بتواند با سازوکارهای کاملتر، کاراتر و پایداری به مسیر رشد خود ادامه دهد