پژوهش جدید مرکز تحقیقات بیوشیمی بیوفیزیک دانشگاه تهران نشان میدهد که حتی غلظتهای بسیار کم فلزاتی مانند مس، روی و آهن میتوانند ساختار پروتئین تاو را تغییر داده و روند تجمع آن را تسریع کنند؛ عاملی که در بیماریهایی مانند آلزایمر نقش مهمی دارد. این نتایج هشدار میدهد که مصرف خودسرانه مکملهای حاوی فلزات ممکن است پیامدهای ناخواستهای بر عملکرد سلولهای عصبی داشته باشد.
در این مطالعه، نقش یونهای مس (Cu²⁺)، روی (Zn²⁺) و آهن (Fe³⁺) بر فرآیند تجمع پروتئین تاو بررسی شد و مشخص شد که همین مقادیر اندک فلزات میتوانند موجب تغییر ساختار تاو و آسیب سلولهای عصبی شوند.
اثر ترکیبات گیاهی معطر بر تجمع پروتئین تاو
در بخش دیگری از پژوهش، چند ترکیب گیاهی معطر شامل سینامآلدهید، فنیلاتیل الکل، آلفا–آزارون و بتا–کاریوفیلن از نظر اثر محافظت عصبی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد برخی از این ترکیبات قادرند تجمع مخرب پروتئین تاو را در حضور یونهای فلزی مهار کرده و تا حدی از سلولهای عصبی محافظت کنند. البته برخی ترکیبات در شرایط مشخص، تأثیر قابل توجهی نشان ندادند.
اهمیت پژوهش برای توسعه داروهای جدید
این مطالعه چشمانداز تازهای برای طراحی داروهای مؤثر علیه بیماری آلزایمر ایجاد میکند و بار دیگر اهمیت نقش یونهای فلزی و ترکیبات گیاهی در فرآیند بیماریزایی را یادآور میشود. همچنین این یافتهها زنگ هشداری درباره مصرف بیرویه و خودسرانه مکملهای فلزی است که ممکن است باعث تشدید تجمع پروتئین تاو شود.
این پژوهش بخشی از رساله دکتری مهزاد ایراندوست، دانشجوی دکتری بیوشیمی، با راهنمایی دکتر عارفه سیدعربی انجام شده و عنوان آن «بررسی اثرات ترکیب Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺ با ترکیبات سینامآلدهید، فنیلاتیل الکل، آلفا–آزارون و بتا–کاریوفیلن در مقابله با تجمعات پروتئین تاو» است.